এমাহৰ আগতে প্ৰকাশ হোৱা ‘৭২ ৰ নিয়ম আপুনি জানেনে?’ শীৰ্ষক লেখাটোৰ বাবে যথেষ্টসংখ্যক ব্যক্তিৰ পৰা ফোন পাইছো৷ বহুতে কৈছে এই সহজ নিয়মটোৰ বিষয়ে তেওঁলোক পূৰ্বতে অৱগত নাছিল৷ আজি সেই ৭২ ৰ নিয়মৰ জৰিয়তে আন কিছুমান দৰকাৰী কথা পৰ্যালোচনা কৰিব খুজিছো৷ যিসকলে পূৰ্বৰ লেখাটো পঢ়া নাছিল, তেওঁলোকৰ বাবে প্ৰথমে ৭২ৰ নিয়মটোক সংক্ষেপে পুনৰ ক’ব খুজিছো৷ কোনো বিনিয়োগ কেই বছৰত দুগুণ হ’ব তাক জানিবলৈ ৭২ ক সেই বিত্তীয় দ্ৰব্যবিধৰ ফলৰ হাৰেৰে হৰণ কৰক৷ ধৰক আপুনি যিটো দ্ৰব্যত বিনিয়োগ কৰিছে, তাৰ ফল বছৰি চক্রবৃদ্ধি হাৰত ৮ শতাংশ৷ এতিয়া৭২ ক ৮ ৰে হৰণ কৰক৷ উত্তৰ ওলাল ৯ অৰ্থাৎ ৯ বছৰত আপোনাৰ এই বিনিয়োগ দুগুণ হ’ব৷ আনহাতে ৭২ ক দুগুণ হ’বলগা বছৰৰ সংখ্যাৰে হৰণ কৰিলেও আমি পাম বাৰ্ষিক চক্রবৃদ্ধি ফলৰ হাৰ ৷ অৰ্থাৎ কোনো বিনিয়োগ যদি ৬ বছৰত দুগুণ হয়, তেন্তে বাৰ্ষিক চক্রবৃদ্ধি হাৰ পাবলৈ ৭২ ক ৬ ৰে হৰণ কৰিলেই হ’ল৷ উত্তৰ ওলাব ১২৷ ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল কোনো বিনিয়োগ ৬ বছৰত দুগুণ হ’বলৈ হ’লে ১২ শতাংশ বাৰ্ষিক চক্রবৃদ্ধি হাৰত ফল পাব লাগিব৷ অৱশ্যে এটা কথা কৈ নথ’লে ভুল হ’ব যে ই এটা মোটামুটিধৰণৰ হিচাপহে৷ ফাইনেন্সিয়েল কেলকুলেটৰৰ দৰে সঠিক নহয়৷ কিন্তু ইয়াক আধাৰ হিচাপে লৈ কৰা আমাৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ৰ অংকবোৰে আমি পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা কথাকেইটাৰ কিন্তু সঠিকভাৱেই দিক্‌ নিৰ্দেশনা কৰে৷ ফাইনেন্সিয়েল কেলকুলেটৰৰ অবিহনে সাধাৰণ পূৰণ-হৰণৰ জৰিয়তে কৰা এই পৰীক্ষাবোৰৰ গ্ৰহণযোগ্যতা তাতেই৷ আজি ৭২ৰ নিয়মৰ জৰিয়তে আমি তিনিটা সত্যৰ পৰীক্ষা কৰিব খুজিছো –  

(১) বিনিয়োগৰ আৰম্ভণি যিমান পাৰি সিমান সোনকালে কৰা কিয় ভাল৷

(২) চক্রবৃদ্ধি সুতৰ চমৎকাৰিতা কেনেধৰণৰ৷

(৩) দীৰ্ঘ দূৰত্বৰ বিনিয়োগত হিচাপ-নিকাচ কৰি গ্ৰহণ কৰা ক্ষতিভয় কিয় ফলদায়ক৷

ধৰক, বৈভৱ দাস আৰু বৈদুৰ্য দাস  দুজন যঁজা ককাই-ভাই৷ দুয়োজনে ২০১৪ চনৰ ৪ ডিচেম্বৰত ৬০ বছৰীয়া জন্মদিন একেলগে পাতিছে৷ একেই পৰিবেশত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা সত্ত্বেও দুয়োজনৰে ক্ষতিভয় গ্ৰহণ কৰিব পৰা সক্ষমতা বেলেগ বেলেগ৷ বৈভৱ দাসে ঋণাত্মক ফল চাব নোৱাৰিছিল৷ সেয়ে ইকুইটিক তেওঁ পৰিহাৰ কৰি চলিছিল৷ ইফালে বৈদুৰ্য দাস আছিল এজন নিয়মানুৱৰ্তিতা থকা বিনিয়োগকাৰী৷ তেওঁ ফল আৰু ক্ষতিভয়ৰ সম্পৰ্ক বুজি পাইছিল৷ নিজৰ লক্ষ্যত উপনীত হ’বলৈ উপযুক্ত ক্ষতিভয় গ্ৰহণ কৰাত বৈদুৰ্য দাস পিচ নুহুঁহকিছিল৷

১৯৮৪ চনত তেওঁলোকৰ ৩০ বছৰীয়া জন্মদিনত দেউতাকে উপহাৰ হিচাপে দুয়োকে গাইপতি ১ লাখ টকা দিছিল আৰু কৈছিল এই টকা তোমালোকৰ অৱসৰৰ পৰিকল্পনাৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবা৷ বৈভৱ দাসে সেই টকাক ৮ শতাংশ হাৰত ফিক্সড ডিপ’জিট কৰি দিছিল৷ (যদিও প্ৰকৃততে সেই সময়ত ফিক্সড ডিপ’জিটৰ সুতৰ হাৰ ইয়াতকৈ বেছি আছিল, আমি চাব বিচৰা ভৱিষ্যতৰ প্ৰত্যাশিত ফলৰ লগত খাপ খুৱাবলৈ এই হাৰ ধৰা হৈছে)৷ ইয়াৰ বিপৰীতে বৈদুৰ্য দাসে এই টকাক ইকুইটি আৰু ঋণ সম্পদত এনেকৈ আবণ্টন কৰিছিল যাতে তেওঁৰ বাৰ্ষিক ফল ১২ শতাংশ হয়৷ এতিয়া আহক আমি চাওঁ বৈভৱ দাস আৰু বৈদুৰ্য দাসে তেওঁলোকৰ ২০১৪ চনৰ ৪ ডিচেম্বৰৰ ৬০ বছৰীয়া জন্মদিনটোত কিমান টকা লাভ কৰিব৷

দুয়োজনৰে হাতত সমান ৩০ বছৰ সময় আছিল৷ বৈভৱ দাসে যিহেতু ৮ শতাংশ হাৰত টকা জমা থৈছিল তেওঁৰ জমা ধন ৯ বছৰত দুগুণ হ’ব (৭২ ÷ ৮ = ৯)৷ সেয়ে তেওঁৰ টকা দুগুণকৈ বাঢ়িবলৈ ৩.৩৩ বাৰ সময় পাব (৩০ ÷ ৯ = ৩.৩৩) অৰ্থাৎ তেওঁৰ এক লাখ টকা ৩০ বছৰত ১০ লাখ ৬৪ হেজাৰ টকালৈ বৃদ্ধি পাব (১,০০,০০০ × ২ × ২ × ২ × ১.৩৩ = ১০,৬৪,০০০)৷ আয়কৰ কথা ইয়াত বিবেচনা কৰা হোৱা নাই ৷ অন্যহাতে বৈদুৰ্য দাসে যিহেতু ১২ শতাংশ ফলৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰিছিল তেওঁৰ বিনিয়োগ ৬ বছৰত দুগুণ হ’ব (৭২ ÷ ১২ = ৬৷ অৰ্থাৎ ৩০ বছৰত বৈদুৰ্য দাসৰ বিনিয়োগে ৫ বাৰ দুগুণ হ’বলৈ সময় পাব (৩০ ÷ ৬ = ৫)৷ ৬০ বছৰীয়া জন্মদিনত বৈদুৰ্য দাসে পাব পৰা টকাৰ অংকটো হ’ব ৩২ লাখ (১,০০,০০০ × ২ × ২ × ২ × ২ × ২ = ৩২,০০,০০০৷ কথাখিনিক আমি এনেকৈও কব পাৰো যে ৩০ বছৰত বৈভৱ দাসৰ জমা ধন প্ৰায় ১০.৬৪ গুণ বৃদ্ধি পাব৷ অন্যহাতে সেই একে সময়তে বৈদুৰ্য দাসৰ  জমা ধন ৩২ গুণ বৃদ্ধি পাব৷ গোটেই বিনিয়োগৰ সময়ছোৱাত বৈভৱ দাসৰ এটাই তৃপ্তি আছিল যে তেওঁ কেতিয়াও ঋণাত্মক ফল চাবলগা নহৈছিল৷ কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে বৈদুৰ্য দাসে বিনিয়োগৰ ওৰে বাটটোত ইকুইটি বজাৰৰ উত্থান-পতন হজম কৰিবলগা হৈছে৷ যিহেতু ইকুইটি বজাৰৰ ঐতিহাসিক চৰিত্ৰ অধ্যয়নৰ যোগেদি বৈদুৰ্য দাস পূৰ্বৰ পৰাই প্ৰস্তুত আছিল, সেয়ে তেওঁৰ বিনিয়োগৰ সময়ছোৱাত কোনো ধৰণৰ অশান্তি নাছিল৷ লক্ষ্য কৰক, সূদীৰ্ঘ সময়ত মাত্ৰ ৪ শতাংশ ফলৰ ইফাল-সিফালে শেষ ফলাফলত কি বিশাল পাৰ্থক্যৰ সৃষ্টি কৰে৷ যদি আমি মুদ্ৰাস্ফীতিৰ কথা পৰ্যালোচনালৈ আনো তেন্তে দেখিম যিহেতু যোৱা ৩০ বছৰৰ মুদ্ৰাস্ফীতিৰ হাৰো গড় হিচাপত প্ৰায় ৮ শতাংশ আছিল৷ বৈভৱ দাসৰ বিনিয়োগে প্ৰকৃতাৰ্থত মুদ্ৰাস্ফীতিক অতিক্রম কৰিব নোৱাৰিলে৷ অৰ্থাৎ ৩০ বছৰৰ আগেয়ে ১৯৮৪ চনত দেউতাকে দিয়া ১ লাখ টকাটোৰে সেই সময়ত যিখিনি সম্পদ কিনিব পাৰিলেহেঁতেন আজিৰ ১০ লাখ ৬৪ হেজাৰ টকাৰে প্ৰায় সমপৰ্যায়ৰ দ্ৰব্যহে কিনিব পাৰিব৷ কিন্তু ইয়াৰ বিপৰীতে ৩২ লাখ টকাৰ প্ৰাপ্তিৰে বৈদুৰ্য দাসৰ বিনিয়োগে মুদ্ৰাস্ফীতিকো অতিক্রম কৰিবলৈ সক্ষম হ’ল৷ যিটো দীৰ্ঘ দূৰত্বৰ বিনিয়োগত একান্ত প্ৰয়োজনীয়৷

ধৰক, বৈভৱ দাসে দেউতাকৰ পৰা পোৱা টকাখিনি বেংকৰ চেভিংছ একাউন্টতে ১২ বছৰ পেলাই ৰাখিছিল৷ পিচৰ ১৮ বছৰহে ফিক্সড ডিপ’জিট কৰিছিল৷ তেনে অৱস্থাতে বৈভৱ দাসৰ টকা ২০১৪ চনৰ ৪ ডিচেম্বৰত কিমান হ’ব জানিবলৈ বিচাৰে নেকি? যদি বেংকৰ ছেভিংছ একাউন্টৰ সুতৰ হাৰ ৪ শতাংশ বুলি ধৰা হয় তেন্তে প্ৰথম ১২ বছৰত তেওঁৰ টকা বাঢ়িছিল মাত্ৰ ৬৬ শতাংশ অৰ্থাৎ এক লাখ টকা হৈছিলগৈ ১ লাখ ৬৬ হেজাৰ টকা৷ পিচৰ ১৮ বছৰত মাত্ৰ দুবাৰহে দুগুণ হ’বলৈ সুবিধা পাব৷ তেনে অৱস্থাত ১৮ বছৰৰ পিচত ১ লাখ ৬৬ হেজাৰ টকা হ’বগৈ ৬ লাখ ৬৪ হেজাৰ টকা৷ অৰ্থাৎ মুঠতে এক লাখ টকা ৩০ বছৰত ৬.৬৪ গুণ বৃদ্ধি পালে৷ যাৰ বৃদ্ধি মুদ্ৰাস্ফীতিৰ বৃদ্ধিতকৈ যথেষ্ট কম৷ বৈদুৰ্য দাসে ১ লাখ টকাক ৩০ বছৰত ৩২ গুণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ সাংঘাতিক কষ্ট কৰিবলগা হোৱা নাই৷ বৈদুৰ্য দাসৰ নিয়মানুৱৰ্তিতাৰ বাবে সময় আৰু চক্রবৃদ্ধি সুতে তেওঁৰ সপক্ষে নিৰন্তৰ কাম কৰি গ’ল৷ প্ৰিয় পাঠক, আপোনাৰ দীৰ্ঘম্যাদী বিনিয়োগ কেনেদৰে পৰিচালিত হৈছে? বৈভৱ দাস নে বৈদুৰ্য দাসৰ ষ্টাইলত? এবাৰ ভাবক৷

***********

( লেখাটো পূৰ্বতে অসমীয়া প্ৰতিদিনত ৪ডিচেম্বৰ, ২০১৪ তাৰিখে প্ৰকাশ পাইছিল)

:প্ৰথমবাৰ জমা কৰি টকা সময়মতে ঠিকেই ঘূৰাই পালো৷ সেই টকাৰে নতুন চাইকেল এখন ল’লো৷ বিশ্বাস বাঢ়ি গ’ল৷ সেয়ে পিচৰবাৰ ধান বেচা টকাকেইটা আকৌ জমা থ’লো কোম্পানীটোৰে আঁচনি এখনত৷ এতিয়া যিবোৰ কথা শুনি আছো সেইবোৰ যদি সঁচা হ’বলৈ হয় মানে কিবা কাৰণত কোম্পানীটো যদি বন্ধ হৈ যায়, মোৰ টকাকেইটাৰ কি হ’ব? আমি দুখীয়া মানুহ, খেতি কৰি ঘৰ চলাওঁ৷ বৰ কষ্টৰ টকা, বুজিছেনে?

মানুহজনৰ অসহায় মাতটোৰ অস্থিৰতাখিনি ফোনটোৰ এইফালে মোৰ বুজাত অসুবিধা নহ’ল৷ প্ৰথমবাৰ মানুহজনে বিনিয়োগ কৰোতে কোম্পানীটো নহয় এজেন্টজন তেওঁৰ চিনাকি আছিল৷ প্ৰথমবাৰ বিশ্বাসো তেওঁ কোম্পানীক নহয় এজেন্টজনকহে কৰিছিল৷ কিন্তু এবাৰ টকাকেইটা সঠিকভাৱে ঘূৰাই পোৱাৰ পিচতেই যেন কোম্পানীটো তেওঁৰ বাবে বিশ্বাসযোগ্য হৈ উঠিছিল৷ শেহতীয়াভাৱে প্ৰকাশিত বা-বাতৰিবোৰৰ ভিত্তিতহে তেওঁ বিষয়টো চিন্তা কৰিবলৈ লৈছে৷ লক্ষ্য কৰক, কিমান পৰিকল্পিতভাৱে অচিনাকি প্ৰতিষ্ঠান একোটাই স্থানীয় চিনাকি মুখবোৰ ব্যৱহাৰ কৰি গ্ৰাহকৰ পৰা টকা সংগ্ৰহ কৰে৷ ইয়াৰ বিপৰীতে অনভিজ্ঞ এজেন্টসকলে সম্ভাব্য বিপদ উলাই কৰি গ্ৰাহকক ‘মই আছো নহয়’ জাতীয় আশ্বাস দিবলৈও কুণ্ঠাবোধ নকৰে৷ প্ৰথমে ভাল অভিজ্ঞতা পিচত লুট৷ বহু প্ৰতিষ্ঠানৰ আকৌ ইয়েই মূল ঠগন সূত্ৰ৷ সেয়ে একমাত্ৰ ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাকে পৰ্যালোচনাৰ একমাত্ৰ মাপকাঠী হিচাপে গ্ৰহণ কৰাটো বহু সময়ত অতি বিপজ্জনক হ’ব পাৰে৷

:আপুনি থকা অঞ্চলটোত কোনো বেংক নাই নেকি? বেংকত ফিক্সড ডিপ’জিট কৰাহেঁতেন এই অনিশ্চয়তাৰ অশান্তি ভোগ কৰিবলগা নহ’ল হয়৷ মই ক’লো৷

:এহ্‌, বেংকত থ’লে ৮ বছৰতহে দুগুণ হ’ব৷ কিন্তু ইয়াত যে ৫ বছৰতে দুগুণ হ’ব, সেইবাবে থ’লো আক’৷ মানুহজনৰ সৰল উত্তৰ৷

মানুহজনক প্ৰত্যাশিত ফল আৰু ক্ষতিভয়ৰ মাজত থকা সম্পৰ্কৰ বিষয়ে ক’বলৈ গৈ ৰৈ গ’লো৷ অচিনাকি মানুহ এজনক ফোনত দিয়া উপদেশৰ সীমাবদ্ধতা বহুত৷ কেনেকৈ বা লয় তেওঁ কথাবোৰ৷ সংকোচ এটা মনত অনবৰতে লাগি থাকে৷ তদুপৰি তেওঁ মই ক’ব বিচৰা কথাবোৰ সঠিকভাৱে বুজিছে নে নাই তাক বুজাতো অসুবিধা হয় কেতিয়াবা, যদিহে তেওঁ নুবুজাকৈ মোৰ কথাবোৰ শলাগি যায়৷ মানুহ এজনক ভালদৰে নজনাকৈ দিয়া উপদেশ তেওঁৰ বাবে অনুপযোগীও হ’ব পাৰে৷ কিন্তু তেওঁৰ ‘গুণ’ৰ হিচাপে মোক মনত পেলাই দিলে- মোৰ মায়েও দেখোন শতাংশৰ হিচাপতকৈ কেইবছৰত দুগুণ হ’ব তাৰ ভিত্তিত বিত্তীয় দ্ৰব্য একোটাৰ ফল কেনেকুৱা তাক ধাৰণা কৰিবলৈ সুবিধা পায়৷ মায়ে মাজে মাজে এতিয়াও কৈ থাকে- ‘আগতেই ভাল আছিল, এন এছ চিবোৰ পাঁচ বছৰতে দুগুণ হৈছিল’৷ কিন্তু কিমান শতাংশ ফল আছিল বুলি সুধিলে মায়ে ক’ব নোৱাৰে৷ এতিয়া যদি আমি বিনিয়োগ দুগুণ হোৱা বছৰৰ সংখ্যাৰ পৰা ফলৰ হাৰ উলিয়াব পাৰো, তেন্তে বহু প্ৰশ্নৰ উত্তৰ আমি লগে লগেই পাব পৰা অৱস্থা এটা পাওঁ৷

হয়, ৭২ ৰ নিয়ম এনে এটা অতি সৰল তথা শক্তিশালী নিয়ম, যাৰ সহায়ত আমি বিনিয়োগ হোৱা ধন দুগুণ হোৱা বছৰৰ সংখ্যাৰ পৰা বাৰ্ষিক চক্রবৃদ্ধি সুতৰ হাৰ মোটামুটিভাৱে নিৰ্ণয় কৰিব পাৰো বা ওলোটাকৈ সুতৰ চক্রবৃদ্ধি হাৰৰ পৰা কেইবছৰত জমা ধন দুগুণ হ’ব তাক গণনা কৰিব পাৰো৷ উদাহৰণস্বৰূপে মোৰ মায়ে কোৱাৰ দৰে আগতে এন এছ চি ৫ বছৰত দুগুণ হৈছিল৷ কিমান শতাংশ চক্রবৃদ্ধি হাৰত সুত আছিল, তাক জানিবলৈ ৭২ ক ৫ ৰে হৰণ কৰক৷ উত্তৰ ওলাল ১৪.৪ শতাংশ৷ অৰ্থাৎ মোৰ মাৰ বাবে তাহানিৰ এন এছ চি আৰু আমাৰ কৃষক বিনিয়োগকাৰীজনৰ বাবে বৰ্তমানৰ আকৰ্ষণীয় ফল হৈছে ১৪.৪ শতাংশ৷ বৰ্তমান বেংকত টকা থ’লে ৮ বছৰতহে জমা ধন দুগুণ হয় বুলি যিটো কথা কৃষকজনৰ বাবে তেনেই অনাকৰ্ষণীয় হৈ পৰিছে শতাংশৰ হিচাপত এই হাৰ হ’ব ৭২ : ৮  ৯৷ অৰ্থাৎ ৯ শতাংশ ফলে আমাৰ কৃষকজনক মুঠেই আকৰ্ষণ কৰিব পৰা নাই৷ ইয়াৰ বিপৰীতে শতাংশৰ পৰা দুগুণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বছৰ পাবলৈ আপুনি এইবাৰ ৭২ ক সুতৰ শতাংশৰ হাৰেৰে হৰণ কৰিলেই হ’ল৷ কোনোবাই যদি কৈছে বিশেষ বিত্তীয় দ্ৰব্য এটাই ১২ শতাংশ ফল দিব, তেন্তে কেইবছৰত দুগুণ হ’ব তাক জানিবলৈ ৭২ ক ১২ ৰে হৰণ কৰক৷ উত্তৰ ৭২ : ১২  ৬৷ অৰ্থাৎ ৬ বছৰত আপোনাৰ জমাৰাশি এই আঁচনিখনত দুগুণ হ’ব৷

এতিয়া আপুনি দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ বিশ্লেষণ আৰম্ভ কৰিব পাৰে৷ ভাৰত চৰকাৰৰ দৰে টকা ছপা কৰাৰ অধিকাৰ থকা ব্যৱস্থা এটাই ‘এন এছ চি’ত এসময়ত ১৪.৪ শতাংশ সুত দিও বৰ্তমান প্ৰায় ৮.৭ শতাংশলৈ কমাইছে৷ তেনেদৰে বেংকৰো মূল ব্যৱসায় হৈছে সুত দি টকা জমা লোৱা আৰু সুতলৈ টকা ধাৰে দিয়া৷ বৰ্তমান বেংকত ফিক্সড ডিপ’জিট কৰিলেও ৮ – ৯ শতাংশৰ আশে পাশেহে সুত পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে৷  তাতকৈ বেছি সুত দিবলৈ বেংকো অপাৰগ৷ এতিয়া প্ৰশ্ন হ’ল কোনোবা এটা প্ৰতিষ্ঠানে আহি আপোনাক কিয় ১৪.৪ শতাংশ ফল দিব বিচাৰিছে৷ তেওঁলোক এই অংগীকাৰ ৰক্ষা কৰিব পৰাকৈ সক্ষমনে? লগতে নাপাহৰিব যিসকল এজেন্টে আপোনাক ‘মই আছো নহয়’ বুলি ক’বলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰে তেওঁলোকৰ কমিছনো কিন্তু উলাই কৰিব পৰাবিধৰ নহয়৷ এই সকলোবিলাক খৰচ বহন কৰিও আপোনাৰ টকা প্ৰতিষ্ঠানটোক লাগে৷ কিন্তু এটা কথা ঠিক বুজিব ভাৰত চৰকাৰৰ বিত্তীয় দ্ৰব্য বা সৰ্বসাধাৰণ বেংকে দিয়া প্ৰচলিত সুতৰ হাৰতকৈ আপোনাক আকৰ্ষিত কৰিব বিচৰা প্ৰতিষ্ঠানটোৰ সুতৰ হাৰ যিমানে বাঢ়ি যাব বিত্তীয় দ্ৰব্যবিধৰ ক্ষতিভয়ৰ আশংকাও কিন্তু সিমানে বাঢ়ি যাব৷ এই দিশটো মন নকৰিলে আপুনি প্ৰতাৰণাৰ জালত ভৰি দিয়াটো একেবাৰে স্বাভাৱিক কথা আৰু বহুতৰে ক্ষেত্ৰত সেইটোৱেই হৈ আহিছে৷ বেছিভাগ সময়তে উচ্চ হাৰৰ ফলৰ বিপৰীতে থকা উচ্চ ক্ষতিভয়ৰ আশংকাবোৰ একেবাৰে গণ্য কৰা নহয়৷ ক্ষতিভয় পানীৰ তলৰ কাঁইট৷ ওপৰৰ পানীখিনি চাই অনুমান কৰিব নোৱাৰি বা পানীত নামিলেও ভৰিত নুফুটালৈকে কাঁইট নাই বুলিয়েই বহুতৰে বিশ্বাস জন্মে৷ কিন্তু যেতিয়া ফুটে, তেতিয়াহে উপলব্ধি হয় সেই বিষ কোন পৰ্যায়ৰ৷

**********

( ৬ নবেম্বৰ,২০১৪ত অসমীয়া প্ৰতিদিনৰ মোৰ নিয়মীয়া শিতানত পূৰ্বে প্ৰকাশিত)

আৰু কেইটামান মনত ৰাখিবলগীয়া এক্সক্লুজন –

(১) প্ৰচলিত আইন অমান্য :– প্ৰচলিত আইন অমান্য কৰি হাস্পতালত চিকিৎসাধীন হ’বলগা হ’লে বীমাৰ  ধন আশা নকৰিব৷ উদাহৰণস্বৰূপে মাদক দ্ৰব্য সেৱন কৰি বাহন চলোৱাটো আইনমতে দণ্ডনীয়৷ আপুনি নিচাগ্ৰস্ত হৈ বাহন চলাই আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ ফলত হাস্পতালত ভৰ্তি হ’লেও বীমা কোম্পানীয়ে আপোনাক চিকিৎসা খৰচ দিবলৈ মান্তি নহ’ব৷ আনকি ইচ্ছাকৃতভাৱে নিজক জখম কৰি ল’লে বা আত্মঘাতীৰ চেষ্টাত আহত হ’লেও বীমা কোম্পানীয়ে ধন আদায় নিদিয়ে৷

(২) দুঃসাহসিক কাৰ্য :– সাধাৰণতে দুঃসাহসিক ক্রীড়াৰ লগত জড়িত ব্যক্তিসকলক স্বাস্থ্য বীমাই সামৰি নলয়৷ কাৰণ তেওঁলোকে আঘাত পোৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক৷ পৰ্বতাৰোহণ, স্কুবা ডাইভিং, পেৰাচুটিং আদি দুঃসাহসিক ক্রীড়াৰ উদাহৰণ৷ কিছুমান স্বাস্থ্য বীমা আঁচনিত আনকি সামৰিক বাহিনীৰ লোক, পাইলট আদিকো সোমাবলৈ নিদিয়ে৷

(৩) চিকিৎসা খৰচ :– বহু চিকিৎসা খৰচ বীমা কোম্পানীয়ে আদায় নিদিয়ে৷ উদাহৰণ হিচাপে আগবঢ়োৱা এইকেইটা আপোনাৰ আঁচনিখনটো থকাৰ সম্ভাৱনা প্ৰবল৷

(ক) নিচামুক্তিৰ বাবে প্ৰয়োজন হোৱা চিকিৎসা,

(খ) এইচ আই ভি আৰু এইড্‌ছ সংক্রান্তীয় চিকিৎসা,

(গ) স্থুলতা বা দেহৰ ওজন নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে প্ৰয়োজন হোৱা চিকিৎসা,

(ঘ) সৌন্দৰ্যবৰ্ধনৰ বাবে কৰা চিকিৎসা,

(ঙ) সাধাৰণতে এল’পেথিক পদ্ধতিৰ বাদে আন চিকিৎসাত বীমাৰ ধন আদায় নিদিয়ে,

(চ) অনুসন্ধানমূলক পৰীক্ষা, যদিহে ফলাফল ঋণাত্মক হয়,

(ছ) সাধাৰণতে ভিটামিন, টনিকজাতীয় দৰবৰ খৰচ বীমা কোম্পানীয়ে নিদিয়ে৷ বিশদভাৱে জানিবলৈ আপুনি ক্রয় কৰা বা ক্রয় কৰিব খোজা পলিচিখনত এই এক্সক্লুজনৰ শিতানটো ভালদৰে পঢ়ক৷

স্বাস্থ্য বীমাত পুনঃপ্ৰতিষ্ঠাপনৰ সুবিধা :-

ধৰক, হৰি কলিতাৰ স্বাস্থ্য বীমা আঁচনিখনৰ বেষ্টনী ৩ লাখ৷ বিগত বছৰকেইটাত বীমাৰ ধন দাবী নকৰা বাবে অতিৰিক্ত ৭৫ হেজাৰ টকা বোনাচ ক’ভাৰ হিচাপে পাইছে৷ আঁচনিখন ফেমিলি ফ্ল’টাৰ৷ কলিতাৰ  লগতে তেওঁৰ পত্নী আৰু একমাত্ৰ সন্তানো তাত সোমাই আছে৷ ক’ব পাৰি বছৰটোৰ বাবে কলিতাৰ পৰিয়ালৰ  মুঠ বেষ্টনী ৩ লাখ ৭৫ হেজাৰ টকা৷ ধৰক এইটো বছৰত বীমাৰ প্ৰিমিয়াম দিয়াৰ ৬ মাহৰ পাচতে কলিতা হৃদৰোগত আক্রান্ত হৈ হাস্পতালত ভৰ্তি হ’বলগা হ’ল৷ মুঠ বিল হ’ল ৪ লাখ টকা৷ যদি বীমা পলিচিখনে একো খৰচ কৰ্তন নকৰে বুলি ধৰো তেন্তে কলিতাই ৩ লাখ ৭৫ হেজাৰ টকা ঘূৰাই পাব বা সিমান টকা হাস্পতালত দিবলগা নহ’ব(চিকিৎসালয়খনৰ লগত কেছলেছ বেনিফিটৰ বুজাবুজি থাকিলে)৷ কলিতা সুখী৷ কিন্তু এটা ৰিস্ক নতুনকৈ উদ্ভৱ হ’ব কলিতাৰ জীৱনত৷ বীমা বৰ্ষটো সম্পূৰ্ণ হ’বলৈ এতিয়াও ৬ মাহ বাকী৷ এই ৬ মাহ কলিতাৰ পৰিয়াল স্বাস্থ্য বীমাহীন হৈ থাকিব নালাগিব জানো? এই সমস্যাটো সন্দৰ্ভত বীমা কোম্পানীবোৰে আগবঢ়োৱা সমাধান হৈছে ৰি-ইনষ্টেট (Reinstate) অৰ্থাৎ বীমা পুনঃপ্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ সুবিধা৷ সুবিধাৰ ক্ষেত্ৰত  অলপ পৃথক হ’লেও এনে বীমা পুনঃপ্ৰতিষ্ঠাৰ ভিতৰত ‘ৰিচাৰ্জ’ আৰু ‘ৰিষ্ট’ৰেচন’য়েই বহুলভাৱে ব্যৱহৃত নামকৰণ৷ আজি ইয়াত অতি চমুকৈ এই বিষয়ে দুটামান  কথা ক’ব খুজিছো৷

ওপৰৰ উদাহৰণটোত হৰ কলিতাই ক্রয় কৰা আঁচনিখনত যদি স্বয়ংক্রিয় ৰিষ্ট’ৰেচনৰ সুবিধা থাকে তেতিয়া লগে লগে অন্য তিনি লাখটকীয়া বীমাৰ বেষ্টনী বাকী ৬ মাহৰ বাবে কলিতাৰ পৰিয়ালে পাব৷ বাহ! খুব সুন্দৰ নহয়নে? কিন্তু এই সুবিধা পাবলৈ কিছুমান চৰ্ত আছে৷ যাৰ বাবে আপুনি এই মুহূৰ্তত ভবাৰ দৰে সুবিধাখিনি চমকপ্ৰদ নহ’বগৈও পাৰে৷ সাধাৰণতে ৰিষ্ট’ৰেচনৰ ক্ষেত্ৰত মূল চৰ্ত দুটা এনেধৰণৰ –

(১) একে ৰোগতে দ্বিতীয়বাৰ হাস্পতালত ভৰ্তি হৈ এজন ব্যক্তিয়ে ৰিষ্ট’ৰেচনৰ সুবিধা ভোগ কৰিব নোৱাৰিব৷ তাৰ অৰ্থ হ’ব হৃদৰোগজনিত অসুখত কলিতাই  ৰিষ্ট’ৰেচনৰ সুবিধা ল’ব নোৱাৰিব৷ আন অসুখত বাধা নাই৷ অৱশ্যে তেওঁৰ পত্নী আৰু সন্তানৰ ক্ষেত্ৰত কোনো সীমাবদ্ধতা নাই৷ তেওঁলোকে যিকোনো ৰোগতে বীমাৰ ধন পাব৷ সেইকাৰণে কোৱা হয় একক বীমা আঁচনিতকৈ ফেমিলি ফ্ল’টাৰত ৰিষ্ট’ৰেচন সুবিধা বেছি আকৰ্ষণীয়৷

(২) বীমা পলিচিত যদি লিখা থাকে যে ৰিষ্ট’ৰেচনৰ সুবিধা পাবলৈ প্ৰথমে সম্পূৰ্ণভাৱে মূল বীমা আৰু বোনাচৰ ধন শেষ হোৱাটো আৱশ্যক, তেন্তে ই আপোনাক বহু সময়ত ভবাৰ দৰে উপকৃত নকৰিবও পাৰে৷ ওপৰৰ উদাহৰণটোকে ধৰক – বীমাৰ বেষ্টনী ৩ লাখ ৭৫ হেজাৰ৷ প্ৰথমবাৰৰ বিল যেনিবা ৩ লাখ ৫০ হেজাৰ টকা৷ কলিতাৰ সেইবাৰৰ হাস্পতাল ভৰ্তিৰ সমস্ত খৰচ বীমা কোম্পানীয়ে বহন কৰিলে৷ কিন্তু ধৰক, দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈ কলিতাই পুনৰ হাস্পতালৰ বিছনা ল’লেগৈ৷ সেইবাৰ মুঠ বিল হ’ল ২ লাখ টকা৷ যদিও ৩ লাখ টকাৰ ৰিষ্ট’ৰেচনৰ সুবিধা কলিতাৰ পলিচিত আছে তেওঁ  কিন্তু এইবাৰ সেই সুবিধা ল’বৰ বাবে যোগ্য নহ’ব৷ কাৰণ তেওঁৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰথমবাৰ মূল বীমা আৰু বোনাচৰ ধন সম্পূৰ্ণকৈ মানে ৩ লাখ ৭৫ হেজাৰ টকা ব্যৱহাৰ হোৱা নাছিল৷ ২৫ হেজাৰ টকা তেতিয়াও বাকী আছিল৷ সেয়ে দ্বিতীয়বাৰ মাত্ৰ ২৫ হেজাৰ টকাহে কোম্পানীৰ পৰা পাব৷ বাকী ১ লাখ ৭৫ হেজাৰ টকাৰ বীমা দাবী অগ্ৰাহ্য হ’ব৷ কিন্তু আকৰ্ষণীয়ভাৱে ‘ৰিচাৰ্জ’ত সাধাৰণতে এই দ্বিতীয় চৰ্তটো নাথাকে৷ ৰিষ্ট’ৰেচনৰ পৰিৱৰ্তে ৰিচাৰ্জ হোৱা হ’লে কলিতাই দ্বিতীয়বাৰো সম্পূণ ২ লাখ টকাই বীমা কোম্পানীৰ পৰা পালেহেঁতেন৷

 

কোনো দীঘলীয়া ভ্ৰমণত ওলোৱাৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত আপুনি বাৰু কোনকেইটা কথা জনাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ? লক্ষ্যলৈ দূৰত্ব, নিৰ্বাচিত বাহনখন, সেই বাহনখনে যাত্ৰাত ল’ব পৰা সম্ভাব্য গতিবেগ, প্ৰয়োজন হ’ব পৰা সময়, গাড়ীখন নিজৰ হ’লে ইন্ধনৰ খৰচ বা আনৰ হ’লে ভাড়া ইত্যাদি ইত্যাদি৷ এনেধৰণৰ কথাবোৰ পৰ্যালোচনা নকৰাকৈ আপুনি নিশ্চয় ভ্ৰমণসূচী নবনায়৷ আনকি যাত্ৰা পথৰ মাজতো লক্ষ্য কৰিব আপুনি কিমান আগুৱালে আৰু কিমান বাকী আছে৷ ঠিক একেদৰে আপোনাৰ ভৱিষ্যতৰ বিত্তীয় প্ৰয়োজনবোৰলৈ বুলি লক্ষ্য কৰি আগবঢ়া যাত্ৰাতো এনেধৰণৰ সতৰ্কতা প্ৰদৰ্শন কৰেনে? কৰাটো প্ৰয়োজন, মংগলজনক৷ বীমা আৰু বিনিয়োগৰ জৰিয়তে এই বিত্তীয় যাত্ৰাত সুফল পাবলৈ কৰা চিন্তা-চৰ্চাকে থোৰতে আপুনি বিত্তীয় পৰিকল্পনা বুলিব পাৰে৷ সেয়ে এই পৰিকল্পনাক আপোনাৰ বিত্তীয় যাত্ৰা পথৰ মানচিত্ৰ (Road Map)বুলিও ক’ব পাৰে৷

যদিহে পৰিয়ালত আপোনাৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল ব্যক্তি আছে, তেন্তে প্ৰথমেই আপোনাক প্ৰয়োজন হ’ব জীৱন বীমাৰ৷ জীৱন বীমাৰ আৱেষ্টনীৰ সংখ্যাটো (Sum Assured বা Cover) এনে হ’ব লাগে যাতে আপোনাৰ অবৰ্তমানতো আপোনাৰ উপাৰ্জনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলসকলে আৰ্থিক অসুবিধা নোপোৱাকৈ জীৱনৰ বাটত আগুৱাই যাব পাৰে৷ টাৰ্ম বীমা এই ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ ভাল সমাধান৷ যি আপোনাক জীৱন বীমাৰ প্ৰকৃত উপকাৰ দিয়াৰ লগতে বিনিয়োগক বীমাৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখিবলৈ সুযোগ দিয়ে৷ ব্যক্তিগতভাৱে মই বিনিয়োগক বীমাৰ লগত সংযুক্ত হৈ থকাটো সুচল বুলি নাভাবো৷ বিনিয়োগ বেয়া বুলি প্ৰমাণ হ’লে তাৰ পৰা ওলাই বেলেগ ভাল বিকল্প নিৰ্বাচন কৰিবলৈ সুযোগ থকা উচিত৷ কিন্তু বীমা জড়িত হৈ থাকিলে পূৰ্ব নিৰ্ধাৰিত সময়তকৈ আগতে আঁচনি বন্ধ কৰিব খুজিলে অতিৰিক্ত খৰচ বহন কৰাৰ লগতে চলি থকা জীৱন বীমাৰ পৰাও বঞ্চিত হ’বলগীয়া হয় আঁচনি কিনোতাজনে৷ যিটো সুবিধাজনক বুলিব নোৱাৰি৷ কোৱা বাহুল্য যে আপোনাৰ সম্পদ বাঢ়ি অহা তথা সংসাৰৰ দায়িত্ব কমি যোৱাৰ লগে লগে জীৱন বীমা আৱেষ্টনীৰ প্ৰয়োজনীয় সংখ্যাটোৰ পৰিমাণ কমি আহিব৷

স্বাস্থ্যবীমা আন এটা অত্যাৱশ্যকীয় বীমা যাক নকৰাকৈ জীৱনৰ বাটত আগবঢ়াটো আজিৰ দিনত বিপজ্জনক৷ দিনে দিনে খৰচী হৈ গৈ থকা চিকিৎসা ব্যয়ে আপোনাক যিকোনো মুহূৰ্ততে ব্যতিব্যস্ত কৰিব পাৰে যদিহে এটা যথাযথ স্বাস্থ্য বীমাৰে আপোনাৰ পৰিয়াল পৰিবেষ্টিত হৈ নাথাকে৷ ধৰক ঘৰখনৰ সদস্য এজন অসুস্থ হৈ হস্পিতালত ভৰ্তি হ’ব লগা হৈছে৷ আপুনি যথেষ্ট উদ্বিগ্ন৷ সেই সময়ত আপুনি ৰোগীজনে ভাল চিকিৎসা পোৱাৰ বাবে ব্যস্ত হোৱাৰ পৰিবৰ্তে টকা যোগাৰ কৰিবলৈ যত্ন কৰি থাকিবলগীয়া হোৱাটো যথেষ্ট পীড়াদায়ক৷ ইয়াৰ উপৰিও দুৰ্ঘটনা বীমা আৰু সংকটজনক অসুস্থতা (Critical Illness) আদি বীমাৰ জৰিয়তে সময়ত প্ৰয়োজনীয় সকাহ পাবলৈ যত্ন কৰাটো বিত্তীয় পৰিকল্পনাৰ একোটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ৷

বিশেষ লক্ষ্যক উদ্দেশ্যী বিনিয়োগ কৰাৰ পূৰ্বে এটা আপদকালীন পুঁজি (Contingency Fund) গঠন কৰাতো অতীব প্ৰয়োজন৷ সাধাৰণতে দেখা যায় ঘৰখনত কিবা এটা বিপদ হ’লেই এনে পুঁজি গঠন নকৰিলে আন লক্ষ্যলৈ বুলি ভাবি চলাই থকা বিনিয়োগবোৰ অকালতে ভাঙিব লগাত পৰে৷ বহুসময়ত একমাত্ৰ এইটো কাৰণতেই লক্ষ্য আধাৰিত বিনিয়োগও কক্ষচ্যুত হৈ পৰে৷ সাধাৰণ অৱস্থাত এজন চাকৰিয়াল মানুহে ঘৰুৱা মুঠ খৰচৰ অন্ততঃ তিনিৰ পৰা ছগুণ টকা লাগ বুলিলেই পাব পৰা অৱস্থাত ৰাখিব লাগে৷ এনে কৰাৰ অৰ্থ হ’ল কিবা কাৰণ ব্যক্তিজন তিনিৰ পৰা ছমাহলৈ বেতনহীন হৈ পৰিলেও তেওঁৰ ঘৰখন নিয়াৰিকৈ চলি থাকিব৷ যিসকলে ভাবে যে নতুন চাকৰি এটা যোগাৰ কৰিবলৈ ইয়াতকৈ অধিক মাহৰ আৱশ্যক হ’ব, তেওঁলোকে মাহেকীয়া খৰচক সেই মাহৰ সংখ্যাটোৰে পূৰণ কৰি পৰিমাণটো নিৰ্ধাৰণ কৰক৷

বিত্তীয় লক্ষ্য বুলিলে সাধাৰণতে প্ৰায় সকলোৰে জীৱনত প্ৰয়োজন হোৱা কেইটামান হ’ল – অৱসৰ পৰিকল্পনা, সন্তানৰ উচ্চ শিক্ষা তথা বিয়া-বাৰু, গৃহ নিৰ্মাণ বা ক্রয় ইত্যাদি ইত্যাদি৷ ইয়াত সংক্ষেপে প্ৰথম দুটাৰ বিষয়ে কিছু কথা ক’বলৈ ওলাইছো যাতে আপুনি ব্যক্তিগত পৰিকল্পনাত কিছু চিন্তাৰ খোৰাক পায়৷

 অৱসৰ পৰিকল্পনা :– যিদিনা আপুনি অৱসৰ ল’ব সেইদিনাৰ পৰা জীৱনৰ শেষ দিনটোলৈকে চলিবলৈ আপোনাক যিমানখিনি টকাৰ প্ৰয়োজন হ’ব সেইখিনি টকা অৱসৰৰ পূৰ্বে আহৰণ কৰা আৰু অৱসৰৰ পাচতো পৰিস্থিতি পৰিবেশলৈ লক্ষ্য ৰাখি খৰচ কৰাতো অৱসৰ পৰিকল্পনাত পৰে৷ অৱসৰৰ পূৰ্বে এজন মানুহক লক্ষ্যৰ অংকটো আহৰণ কৰিবলৈ যাওঁতে চাব লগীয়া কথাকেইটামান হ’ল – সম্ভাব্য মুদ্ৰাস্ফীতি, অৱসৰকালত প্ৰয়োজনীয় সম্ভাব্য মাহেকীয়া খৰচ, মুঠ হিচাপে প্ৰয়োজন হ’ব পৰা খৰচবোৰ ইত্যাদি ইত্যাদি৷ ভৱিষ্যতৰ মুদ্ৰাস্ফীতিক আমাৰ ঐতিহাসিক তথ্যৰ ভিত্তিত ধাৰণাহে কৰিব পাৰো আৰু সেয়া মই ব্যক্তিগতভাৱে বাৰ্ষিক ৮ শতাংশতকৈ কম হ’ব বুলি আজিৰ তাৰিখত নাভাবো৷ ধৰক আপুনি ভাবিছে আজিৰ তাৰিখৰ ৫০ হেজাৰ টকীয়া মাহেকীয়া খৰচ আপোনাৰ অৱসৰ জীৱনত থাকিব৷ তেন্তে প্ৰথমে লক্ষ্য কৰক সেই টকা মুদ্ৰাস্ফীতিৰ হাৰত বঢ়াই নিলে আপোনাৰ অৱসৰৰ প্ৰথম মাহটোত কিমান লাগিব? যদি আজিৰ তাৰিখত আপোনাৰ বয়স ৩৫, আপোনাৰ ৬০ বছৰ বয়সত সংখ্যাটো হ’ব ৩,৪২,৪২৪ টকা৷ অৰ্থাৎ অৱসৰৰ প্ৰথম বছৰটোত আপোনাক ৩,৪২,৪২৪×১২ =৪১,০৯,০৮৮ টকা প্ৰয়োজন হ’ব৷ ধৰা হওঁক আপুনি য’ত জমা কৰিব তাত ৮ শতাংশ ফল পাব আৰু সেই বছৰবোৰতো বাৰ্ষিক ৮ শতাংশ হাৰত মুদ্ৰাস্ফীতি অব্যাহত থাকিব৷ এতিয়া আপুনি যদি ৩০ বছৰীয়া অৱসৰ জীৱন এটাৰ মাহেকীয়া খৰচৰ কাৰণে সাজু হ’ব বিচাৰে তেন্তে অংকটো সৰল কৰাৰ স্বাৰ্থত আমি ক’ব পাৰো যে মাহেকীয়া খৰচৰ বাবে আপোনাক ৪১,০৯,০৮৮×৩০=১২,৩২,৭২,৬৪০/- টকা ২০৪১ চনত লাগিব৷ মনত ৰাখিব অৱসৰ জীৱনত অকল মাহেকীয়া খৰচেই নাথাকে, মুঠকৈ হ’বলগীয়া কিছুমান খৰচৰ কথাও আহিব৷ যেনে – সেই ৩০ বছৰত আপোনাক অন্ততঃ ৩-৪ খন গাড়ীৰ প্ৰয়োজন হ’ব (এখন গাড়ীৰ জীৱন কাল ৮-১০ বছৰ বুলি ধৰিলে), সেই ৩০ বছৰত ঘৰটোৰ মেৰামতিৰ কথাও থাকিব, চিকিৎসাজনিত খৰচৰ বাবেও নিজৰ পুঁজি শকত কৰা ভাল, ভ্ৰমণৰ নামতো এই পুঁজি নিশ্চয় লাগিব৷ এনেজাতীয় খৰচবোৰৰ বাবেও টকা অৱসৰৰ পূৰ্বে আপুনি আহৰণ কৰিব লাগিব৷

যিসকল ব্যক্তিয়ে এইটো লক্ষ্যৰ বাবে বিনিয়োগ যাত্ৰা ইতিমধ্যেই আৰম্ভ কৰি দিছে, তেখেতসকলে চাব লগা কথাটো হ’ল তেওঁলোকৰ বিনিয়োগে ঈপ্সিত লক্ষ্যত উপনীত কৰাবগৈ পাৰিবনে? যদি নোৱাৰে কিমান কম হৈ আছে যিখিনিৰ বাবে নতুনকৈ বিনিয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজন হ’ব? নিয়মিতভাৱে নিজৰ অগ্ৰগতিৰ খতিয়ান লৈ আগুৱাই গৈ থকাত গুৰুত্ব দিব লাগে৷

সন্তানৰ বাবে পৰিকল্পনা:– মূলতঃ দুটা উপভাগ থাকে সন্তানৰ বাবে কৰা বিত্তীয় পৰিকল্পনাত৷ উচ্চ শিক্ষা আৰু বিয়া৷ প্ৰায় প্ৰত্যেক পিতৃ-মাতৃয়ে এই দিশ  দুটাৰ প্ৰতি সজাগ৷ কিন্তু ইয়াতো গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল  আপুনি কেনেধৰণে সাজু হ’ব বিচাৰে৷ প্ৰথমে চাওক যিধৰণৰ উচ্চ শিক্ষাত আপোনাৰ সন্তানক আপুনি আৰ্থিক সহায় কৰিব খোজে, তেনেধৰণৰ উচ্চ শিক্ষা আজিৰ দিনত কিমান খৰচী? ধৰা হওক সংখ্যাটো ২০ লাখ৷ এতিয়া আকৌ সম্ভাব্য মুদ্ৰাস্ফীতিৰ কথা আহিব পূৰ্বৰ দৰে৷ কিন্তু এটা পাৰ্থক্য আছে এইবাৰ৷ ভাৰতত দুটা শিতানৰ মুদ্ৰাস্ফীতি সাধাৰণ মুদ্ৰাস্ফীতিতকৈ বেছি৷ সেই শিতান দুটা হৈছে উচ্চ শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্য৷ এই শিতান দুটা যিমানেই ব্যক্তিগতকৰণ হৈছে খৰচ বৃদ্ধিৰ হাৰো বাঢ়িছে তীব্ৰ গতিত৷ সেয়ে সাধাৰণতে ধৰা মুদ্ৰাস্ফীতিৰ ডেৰ গুণ ইয়াত ধৰা ভাল৷ সেই হিচাপত ১২ শতাংশ গ্ৰহণীয়৷ ইয়াক বেছি যেন লাগি কমাব খুজিলেও ১০ শতাংশৰ তলত যে নধৰিবই৷ এতিয়া সেই হিচাপত আমাৰ অংকটো কৰো আহক৷ আজিৰ দুই বছৰীয়া ছোৱালী এজনীক ১৬ বছৰৰ পাচত অৰ্থাৎ তাইৰ ১৮ বছৰ বয়সত আজিৰ ২০ লাখ টকাৰে উচ্চ শিক্ষাত সহায় কৰিবলৈ হ’লে আপোনাক তেতিয়া প্ৰয়োজন হ’ব – ৯১,৮৯,৯৪৬ টকা (মুদ্ৰাস্ফীতি ১০ শতাংশ ধৰিছো)৷ এইটোৱেই আপোনাৰ লক্ষ্য৷ সময়ৰ জোখেৰে যি ১৬ বছৰ দূৰত আছে৷ ইয়াৰ ওপৰিও এই লক্ষ্যৰ বৰ্তমান মূল্য অৰ্থাৎ ২০ লাখ টকা আপোনাৰ সামগ্ৰিক টাৰ্ম বীমা আৱেষ্টনীত এটা অংশ হিচাপে সোমাই থকা উচিত৷ যাতে আপোনাৰ অবৰ্তমানতো সন্তানৰ শৈক্ষিক লক্ষ্যত উপনীত হ’ব পৰা যায়৷ বিয়া-বাৰুৰ ক্ষেত্ৰটো অংকটো প্ৰায় একেই৷ মাত্ৰ এইবাৰ মুদ্ৰাস্ফীতিক আমি সাধাৰণ হাৰত অৰ্থাৎ ৮ শতাংশ ধৰিম৷ 

এতিয়া কথা হ’ল ক’ত বিনিয়োগ কৰিব? শ-শ আঁচনিৰ মাজৰ পৰা আপোনাৰ বাবে উপযোগী কেইখন কেনেকৈ নিৰ্বাচন বা নিৰ্মাণ কৰিব? এই লেখাটোৰ উদ্দেশ্য যিহেতু বিত্তীয় পৰিকল্পনাৰ ধাৰণা এটা দিয়াহে সেয়ে এই সম্পৰ্কে —- চমু কৰিম৷ তদুপৰি কোনোবাখন আঁচনি এজনৰ বাবে উপযোগী হ’লেও আন এজনৰ বাবেও সমানে উপযোগী হ’ব বুলিব নোৱাৰি৷ ৰিটাৰ্নৰ প্ৰত্যাশা, ৰিস্কক বুজা তথা সহিব পৰাটো এই ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ উঠে৷ প্ৰথমেই লক্ষ্য কৰক আঁচনিখনত কি উপাদান কিমান পৰিমাণে আছে৷ অৰ্থাৎ ইকুইটি আৰু ঋণ সম্পদৰ পৰিমাণ কিমান৷ ৰিস্ক আৰু ৰিটাৰ্নৰ সম্পৰ্কটো সমানুপাতিক৷ বেছি ৰিটাৰ্নৰ প্ৰত্যাশাত বজাৰ কেন্দ্ৰিক ৰিস্কো বাঢ়িব৷ সাধাৰণতে দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্যবোৰৰ বাবে কৰা বিনিয়োগক আমি বজাৰ কেন্দ্ৰিক ৰিস্ক বেছি পৰিমাণে গ্ৰহণ কৰিব পাৰো৷ সেয়ে ভাল ৰিটাৰ্নৰ স্বাৰ্থত ইকুইটি দীৰ্ঘম্যাদী আঁচনিত থকাটো অপৰিহাৰ্য৷ ইয়াৰ বিপৰীতে হ্ৰস্বম্যাদী লক্ষ্যত ইকুইটি সুবিধাজনক নহয়৷ সেয়ে আমি এনে লক্ষ্যলৈ আগবাঢ়োতে ঋণ সম্পদত প্ৰাধান্য দিব লাগে৷ মন কৰিব, এই ক্ষেত্ৰত আমি বজাৰ কেন্দ্ৰিক পতনৰ ৰিস্ক কমাবলৈ চেষ্টা কৰিছো, সেয়ে ৰিটাৰ্নৰ আশাও কম হোৱা উচিত৷ সাধাৰণতে মই সময়ৰ ফালৰ পৰা তিনিৰ পৰা পাঁচ বছৰৰ ভিতৰৰ লক্ষ্যবোৰক হ্ৰস্বম্যাদী, ১০ বছৰতকৈ দূৰৰ লক্ষ্যবোৰক দীৰ্ঘম্যাদী আৰু এই দুয়োটাৰে মাজৰবোৰক মধ্যম্যাদী বুলি কওঁ৷ মিউচুৱেল ফাণ্ড, বণ্ড, বেংকৰ ফিক্সড ডিপ’জিট, ৰেকাৰিং ডিপ’জিট, পি পি এফ, পষ্ট অফিচৰ বিভিন্ন আঁচনি আদিৰ জৰিয়তে আপোনাৰ বিনিয়োগক সজাওক৷

বিশ্ব বেংকে দেশ একোখনৰ পেন্সন ব্যৱস্থাৰ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ যাওঁতে তলৰ ছডাল মাপকাঠীলৈ প্ৰাথমিকভাবে চকু দিয়ে।তেওঁলোকে লক্ষ্য কৰে দেশখনে কিমান সক্ষমতাৰে সংস্কাৰ সাধি এই ছডালে কৰা নিৰ্দেশনা অনুসৰি পেন্সন ব্যৱস্থাটো সাৰ্থকভাবে বাহাল ৰাখিব পাৰিছে।

১) পৰ্যাপ্ততা (Adequacy) : দেশৰ  জনসাধাৰণক বৃদ্ধ বয়সৰ দাৰিদ্ৰতা ৰোধ কৰিব পৰা অৱস্থা এটা প্ৰচলিত ব্যৱস্থাই দিছে নে নাই ? লগতে অতি বৃহৎ সংখ্যক মানুহে সূচাৰুৰূপে আজীৱন চলি যাব পৰাকৈ পেন্সন যথাযথ হয় নে নহয়?

২)ক্ৰয়সাধ্যতা (Affordability):  এজন ব্যক্তি বা সামগ্ৰিকভাবে সমাজখনে পেন্সনৰ সুবিধা পাব পৰাকৈ যথাযথ আঁচনি এখনত সহজেই নিজকে অন্তঃভুক্ত কৰিব পৰা বিধৰ সুযোগ পাব লাগে।লগতে চাবলগীয়া কথাটো হৈছে পেন্সনৰ সুবিধা লবলৈ যাওঁতে যাতে জীৱনৰ আনবোৰ দৰকাৰী বিত্তীয় লক্ষ্যলৈ কৰা যাত্ৰাত পথচ্যুত হ’ব লগাও নহয়।

৩) বহুকাল চলি থাকিব পৰা অৱস্থা (Sustainability): যুক্তিসংগত অনুমানৰ ভিত্তিত যাতে ক’ব পৰা যায় যে সুদূৰ ভবিষ্যতলৈকে চলি থাকিব পৰাকৈ দেশৰ পেন্সন ব্যৱস্থাটো বিত্তীয় দিশৰ পৰা শক্তিশালী।

৪) ন্যায়পূৰ্ণতা (Equitability):  ধনী-দুখীয়া সকলোলৈকে সামাজিক অগ্ৰাধিকাৰ অনুসৰি পেন্সন দিবলৈ যাওঁতে এই ব্যৱস্থাৰ বাহিৰত থকা সমাজখনক যাতে কৰ-কাটলেৰে ভাৰাক্ৰান্ত কৰা নহয়। ইয়াৰ ওপৰিও একে পেন্সন ব্যৱস্থাৰ আওঁতাত থকা সকলো ব্যক্তিয়ে সমপৰিমাণৰ বৰঙণিৰ বিপৰীতে সমপৰিমাণৰ সুবিধা লাভ কৰাৰ সুযোগ থাকিব লাগে।

৫) আন্দাজ কৰিব পৰাৰ পৰ্যায় (Predictability): পেন্সন ব্যৱস্থাৰ সা-সুবিধাখিনি পিচত কি পাম সেই বিষয়ে এটা ভাল আন্দাজ কৰিব পৰা হ’বলৈ হ’লে তলৰ তিনিটা কথা গুৰুত্বপূৰ্ণ-

ক)সা-সুবিধাসমূহ আইনৰ জৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠা হোৱা হ’ব লাগে।কোনো নীতি নিৰ্ধাৰক বা প্ৰশাসকৰ ব্যক্তিগত ইচ্ছা-অনিচ্ছাৰ ওপৰত ই নিৰ্ভৰশীল হোৱা অনুচিত।

খ)অৱসৰ গ্ৰহণ কৰাৰ আগৰ দৰমহা, মুদ্ৰাস্ফীতি, সুত বা ৰিটাৰ্ন আদিৰ লগত সু-সম্পৰ্ক থকা সূত্ৰৰে সজোৱা পেন্সনৰ জৰিয়তে অৱসৰপ্ৰাপ্তসকলক নিৰাপত্তা দিব লাগে।

গ) যিমান দূৰ পাৰি দীৰ্ঘদিন জীয়াই থকাৰ ৰিস্কৰ বিষয়ে পেন্সনাৰ সকলে চিন্তা নকৰাকৈ থাকিব পৰা হ’ব লাগে।

৬) বলিষ্ঠতা (Robustness): ডাঙৰ অৰ্থনৈতিক, জনসংখ্যাজনিত আৰু ৰাজনৈতিক বিপৰ্যয় অতিক্ৰম কৰিব পৰাকৈ পেন্সন ব্যৱস্থাটো শক্তিশালী হ’ব লাগে।

চীনৰ সমগ্ৰ পেন্সন ব্যৱস্থাটো বহুদিনলৈ সফলতাৰে চলি থাকিব পৰা বিধৰ হৈছেগৈ বুলি এতিয়াও বিশেষজ্ঞসকল পতিয়ন যোৱা নাই।৫০ৰ দশকৰ পৰা কম সংখ্যক মানুহক শেষ দৰমহাৰ তুলনাত যথেষ্ট ভাল অনুপাতেৰে (প্ৰতিস্থাপন অনুপাত)পেন্সন দি থকাৰ পিচত যদিও ১৯৯৭ চনৰ পাচৰ পৰা ব্যৱস্থাৰ আমূল পৰিবৰ্তন কৰা হ’ল, এতিয়াও কিন্তু বিপদৰ ক’লা মেঘ সম্পূৰ্ণকৈ আঁতৰিল বুলি ক’ব পৰা অৱস্থা এটা অহা নাই বুলি ভাবে বহু বিশেষজ্ঞই। চীনা চৰকাৰক বৰ্তমানেও দুচিন্তাত ৰখা সমস্যাৰ কেইটামান আজি ইয়াত চমুকৈ আলোচনা কৰিম।

পুঁজিৰ বাবে বৰঙণি পৰ্যাপ্ত নহয় :  চীনত চহৰীয়া কৰ্মচাৰীয়ে পেন্সনৰ নামত স্তম্ভ 1A আৰু 1B লৈ বৰঙণি আগবঢ়োৱাটো বাধ্যতামূলক।এই পুঁজি দুটালৈ নিয়োগকৰ্তা আৰু চাকৰিয়ালে মিলি দৰমহাৰ  ২৮ শতাংশ ধন আগবঢ়াব লাগে।কিন্তু শুনি আচৰিত হ’ব এইদৰে পৃথিবীৰ ভিতৰতে উচ্চ পৰ্যায়ৰ কৰ্তনৰ জৰিয়তে আগবঢ়োৱা বৰঙণিও যথেষ্ট হোৱা নাই ফাণ্ড দুটা সুচাৰুৰূপে চলাই নিবলৈ। ইয়াৰ মুল কাৰণ হৈছে এতিয়ালৈকে জীবিত ‘লৌহ ভাতৰ বাটি’ৰ যুগৰ পেন্সনাৰ সকল। ১৯৯৭ চনৰ আগতে যিসকলে চাকৰিত সোমাইছিল তেওঁলোককো আনুপাতিক হিচাপত আগৰ দিনত থকা সুফল দিবলৈ চৰকাৰ অংগীকাৰবদ্ধ।চৰকাৰৰ অংগীকাৰ পূৰণ কৰাৰ দায়িত্ব পৰিল স্তম্ভ 1A ৰ ফাণ্ডটোৰ ওপৰত।এক কথাত ক’ব পাৰি এই ফাণ্ডটো নিৰ্মাণৰ সময়তে উত্তৰাধিকাৰ সুত্ৰে লাভ কৰিছিল পূৰ্বৰ পেন্সনাৰসকলৰ বোজা।এই ফাণ্ডটোতে বৰ্তমানৰ চাকৰিয়ালসকলৰ কাৰণে তেওঁলোকৰ নিয়োগকৰ্তাই দৰমহাৰ ২০ শতাংশ বৰঙণি আগবঢ়াই আৰু অৱসৰপ্ৰাপ্তসকলে ইয়াৰ পৰাই পেন্সন পায়।

এই নীতি বহুবোৰ প্ৰভিন্সৰ চহৰসমূহৰ বাবে সুখকৰ নহ’ল। লাহে লাহে দেখা গ’ল কিছুমান প্ৰভিন্সত পৌৰসভাৰ অন্তঃগত 1A পুঁজিত জমা হোৱা ধনৰ তুলনাত পেন্সনাৰক দিব লগা হোৱা ধনৰ পৰিমাণ লাহে লাহে বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিলে।ফলত সেইবোৰ প্ৰভিন্সত 1A ফাণ্ডত ধনৰ নাটনি হ’বলৈ ললে।চৰকাৰে এই সমস্যাৰ পৰা সাময়িক সকাহ দিবলৈ পুঁজি 1Bৰ পৰা 1A লৈ ধন নিবলৈ অনুমতি দিলে।মন কৰিব, পুঁজি 1B কিন্তু ব্যক্তিগত একাউণ্টহে আছিল। ইয়াত চাকৰিয়ালসকলে নিজৰ দৰমহাৰ ৮ শতাংশ ধন জমা কৰে।ট্ৰেন্সফাৰ কৰি সেই ধন পুঁজি 1A লৈ নিয়াৰ পাচত সেই ধন ব্যৱহাৰ হৈছে  বৰ্তমানৰ অৱসৰপ্ৰাপ্তসকল পেন্সন দিয়াত।মাত্ৰ সেই ধনৰ হিচাপ ৰাখি যোৱা হৈছে 1B ৰ হিচাপ বহীত আৰু ধাৰণাৰ ভিত্তিত তাত সুত প্ৰদান কৰি থকা হৈছে। সঁচা সুত আহিবলৈ সকলো ধন ক’ৰবাত বিনিয়োগ হোৱা নাই, ইতিমধ্যেই এটা অংশতো খৰচেই হৈ গৈছে। ২০১০ চনৰ তথ্য হ’লেও ছবিখন স্পষ্ট কৰিবলৈ উল্লেখ কৰিব পাৰি যে সেই চনটোত ব্যক্তিগত একাউন্ট অৰ্থাৎ স্তম্ভ 1Bত জমা আছিল মাত্ৰ ২০৩.৯ বিলিয়ন ৰেইমিনবি।কিন্তু কাগজে পাতিয়ে সংখ্যাটো কিন্তু ১৭৬০ বিলিয়ন ৰেনমিনবি।

এই বিলাক দেখি শুনি বহু নতুন নিয়োগকৰ্তা আৰু চাকৰিয়ালে(বিশেষকৈ ব্যক্তিগত খণ্ডৰ) এই বাধ্যতামূলক আচঁনি দুখনৰ প্ৰতি সন্দেহ প্ৰকাশ কৰিবলৈ ধৰা পৰিলক্ষিত হৈছে। বিগত দিনৰ অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিত তেওঁলোকে ক’ব খোজে যে ভবিষ্যতে আঁচনি দুখনৰ সা-সুবিধা বৰ্তমানতকৈও কম হ’ব।সেইবাবে তেওঁলোকে আইনসন্মতভাবে যিমান পৰি কম বৰঙণি আগবঢ়াই স্তম্ভ ২ অৰ্থাৎ এণ্টাৰপ্ৰাইজ এনুইটি আৰু স্তম্ভ ৩ অৰ্থাৎ অনা-এন্টাৰপ্ৰাইজ এনুইটিত বিনিয়োগ কৰিবলৈ আগ্ৰহী হৈছে। অন্যহাতে এই দুখন বাধ্যতামূলক আঁচনিলৈ দৰমহাৰ যি ২৮ শতাংশ বৰঙণি তাক বহু বিশেষজ্ঞই দুটা পেন্সনৰ বাবে কৰা বৰঙণি বুলি ক’ব বিচাৰে।অৰ্থাৎ বৰ্তমানৰ কৰ্মচাৰীয়ে ভবিষ্যতে নিজৰ পেন্সন পাবৰ বাবে বৰঙণি দিয়াৰ ওপৰিও বৰ্তমানৰ অৱসৰপ্ৰাপ্তসকলকো পেন্সন দিব লগাত পৰিছে।

অত্যধিক বিখণ্ডিত ব্যৱস্থাপনা : বৰ্তমান চীনত চলি থকা পেন্সন ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কে বহু বিশেষজ্ঞই ক’ব খোজে যে ই এক ঐতিহাসিক দুৰ্ঘটনা আৰু ইচ্ছাকৃত কৰ্মনীতি নিৰ্বাচনৰ ফল।সমগ্ৰ পেন্সন ব্যৱস্থাপনাটোক মুলতঃ দুটা ভাগত ভগাব পাৰি। গ্ৰাম্য আৰু চহৰীয়া।দুয়োখনত সা-সুবিধাৰ বিস্তৰ প্ৰভেদ।অৱশ্যে এই পৃথকীকৰণৰ সপক্ষে যুক্তিও নথকা নহয়। উদাহৰণ স্বৰূপে চহৰীয়া ব্যৱস্থাত চাকৰীয়াল এজনে দৰমহাৰ ২৮ শতাংশ বৰঙণি আগবঢ়োৱাৰ দৰে তুলনামূলকভাৱে কম উপাৰ্জন কৰা গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিৰ লগত জড়িত  বেছিভাগ ব্যক্তিৰ বাবে সম্ভৱ নহয়।

ইফালে চহৰীয়া ব্যৱস্থাটোও যে কেন্দ্ৰীয়ভাবে নিয়ন্ত্ৰিত এনে নহয়। প্ৰতিখন প্ৰভিন্স অথবা চহৰত পৌৰসভা ভিত্তিক পেন্সনৰ ব্যৱস্থাপনাটো পৰিচালনা কৰে।এনে কৰিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ এক ঐতিহাসিক কাৰণ আছে।১৯৯৭ চনৰ সংস্কাৰৰ আগলৈকে প্ৰতিটো উদ্যোগ-প্ৰতিষ্ঠানে নিজৰ পুঁজিৰ পৰা পেন্সন দিছিল।কোৱা বাহুল্য যে সেই সময়ত গৰিষ্ঠসংখ্যক উদ্যোগ-প্ৰতিষ্ঠানেই চৰকাৰী আছিল। সেয়ে ১৯৯৭ৰ সংস্কাৰ মূলতঃ সেই উদ্যোগ-প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ইতিমধ্যেই অৱসৰ লোৱা বা ভবিষ্যতে লবলগীয়া লোকসকলক প্ৰাধান্য দিয়েই কৰা হৈছিল।সেই সময়ত চীনা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ অনুভৱ আছিল যে পেন্সন ব্যৱস্থাটো স্থানীয়ভাবে পৰিচালনা কৰিলে কম বিশৃংখলতা থাকিব আৰু কেন্দ্ৰীয় চীনা চৰকাৰৰ বোজাও কম হ’ব। এইখিনিতে অৱশ্যে চীনৰ হিউকো (Hukou) নামৰ ঘৰভিত্তিক হোৱা পঞ্জীয়নৰ ব্যৱস্থাটোৰ কথাও আহিব। প্ৰাচীন কালৰে পৰা চলি অহা এই ব্যৱস্থাটোক চীনা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে গ্ৰাম্য চীনৰ পৰা চহৰীয়া চীনলৈ হ’ব পৰা প্ৰব্ৰজনক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ বাবেও এটা সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চৰকাৰৰ অনুমতি অবিহনে প্ৰব্ৰজন কৰা সকলে নতুন ঠাইত গৃহ, স্বাস্থ্য, সন্তানৰ শিক্ষা, পেন্সন আদি মূল স-সুবিধাৰ পৰা বেয়াকৈ বঞ্চিত হৈছিল। কিন্তু চীনে বজাৰ অৰ্থনীতিত প্ৰবেশ কৰাৰ লগে লগে উদ্যোগ বানিজ্যৰ বিকাশ ঘটে।দেশীয় ব্যক্তিগত খণ্ডৰ আত্মপ্ৰকাশৰ লগতে বিদেশী কোম্পানীবোৰৰো আগমণ ঘটে।ফলত কৰ্ম সংস্থাপনৰ বাবে মানুহৰ এখন প্ৰভিন্সৰ পৰা আন এখন প্ৰভিন্সলৈ, এখন চহৰৰ পৰা আন এখন চহৰলৈ আৰু গাওঁৰ পৰা চহৰলৈ প্ৰব্ৰজন বহু পৰিমাণে বৃদ্ধি পালে।কিন্তু এই সকল প্ৰব্ৰজন কৰা মানুহৰ বাবে প্ৰচলিত ব্যৱস্থাটো সমস্যাবহুল হৈ উঠিল।পৰ্টিবিলিটি এতিয়াও চীনৰ পেন্সন ব্যৱস্থাত এটা প্ৰধান সমস্যা।যাৰ বাবে একোজন মানুহে নতুন স্থানত সহজে পেন্সন ব্যৱস্থাৰ লগত নিজকে জড়িত কৰিব নোৱাৰে।ক’ৰবাত পূৰ্বৰ ঠাইত পেন্সনৰ বাবে জমা কৰাৰ সুফল কঢ়িয়াই নিব নোৱাৰে। এইখিনিতে উল্লেখযোগ্য যে সৰ্বনিম্ন ১৫ বছৰ কাম কৰাটো স্তম্ভ 1A আৰু 1B ৰ পৰা পেন্সন পাবৰ বাবে প্ৰয়োজন। তদুপৰি চাকৰিৰ দৈঘ্যতাৰ ওপৰত পেন্সনৰ পৰিমাণ নিৰ্ভৰ কৰে।

অসুবিধাজনক জনসংখ্যা বিষয়ক কাৰণ আৰু ইয়াৰ বাবে চীনৰ প্ৰস্তুতি : চীনৰ গড় বয়স বাঢ়িবলৈ লৈছে খুব ক্ষিপ্ৰভাবে।আটাইতকৈ ডাঙৰ কথা এই হাৰ ভবিষ্যতে কমাৰ সম্ভাৱনা নাই, বাঢ়িবহে।ৰাষ্ট্ৰ সংঘৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি ২০১৩ চনত চীনত ৬৫ বছৰৰ ঊৰ্ধৰ ব্যক্তি মুঠ জনসাধাৰণৰ ৯ শতাংশ।অনুমান কৰা মতে এই পৰিসংখ্যা ২০৫০ চনত ২৪ শতাংশ আৰু ২০৬৫ ত ৩০ শতাংশ হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰবল ( ভাৰতত ২০১৩ চনত প্ৰায় ৫ শতাংশ আৰু ২০৫০ চনত এই অনুপাত প্ৰায় ১৩ শতাংশ হোৱাৰ সম্ভাৱনা।)। এনে পৰিসংখ্যাৰ ভিত্তিত অনুমান কৰিবলৈ কঠিন নহয় যে অনাগত দিনবোৰত পেন্সনৰ বাবে জমা কৰিবলগীয়া মানুহৰ তুলনাত সেই সময়ত পেন্সন বিচৰা মানুহৰ সংখ্যাৰ হাৰ বৃদ্ধি হৈ গৈ থাকিব। চাইনিজ অকাডেমি অৱ চচিয়েল চাইন্সৰ এটা প্ৰতিবেদনৰ মতে প্ৰয়োজনীয় নিয়ন্ত্ৰণৰ অবিহনে ২০৩০ চনত চীনত পেন্সন পুঁজিৰ ঘাটি হ’ব পাৰে।তেওঁলোকে কৰা গণনাৰ মতে ২০৫০ চনলৈ এই মুঠ ঘাটি সেই সময়ৰ চীনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ ৯০ শতাংশ হোৱাৰ সম্ভাৱনা।

অৱশ্যে চীনা চৰকাৰে এই দিশত একো কৰা নাই বুলিব নোৱাৰি।ভবিষ্যতৰ এনে সংকটৰ মুখামুখী হ’বৰ বাবে ২০০০ চনতে এটা পুঁজি স্থাপন কৰিছিল কেন্দ্ৰীয়ভাবে।নাম – নেচেনেল চচিয়েল চিকিঅৰিটি ফাণ্ড (NSSF)। এই ফাণ্ডৰ উৎস হৈছে –

ক) কেন্দ্ৰীয় বাজেটৰ পৰা ধাৰ্য কৰা একোটা অংশ।

খ) চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰিত উদ্যোগৰ এটা অংশ বজাৰত বেচিবলৈ যাওঁতে ইচ্যু কৰা IPO (Initial Public Offer)ৰ পৰা পোৱা ধনৰ ১০ শতাংশ।

গ) লটাৰী অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদানৰ জৰিয়তে আহৰণ কৰা ধন

ঘ) জমা টকাৰ বিনিয়োগৰ জৰিয়তে।

ক’ত বিনিয়োগ কৰা হয় :

(১) ঘৰুৱা বিনিয়োগ : (ক) প্ৰত্যক্ষভাবে – বেংক ডিপ’জিট আৰু গভৰ্নমেন্ট বণ্ডত >= ৫০%

(খ) প্ৰৰোক্ষভাবে (ফাণ্ড মেনেজাৰৰ জৰিয়তে)

১) ইকুইটি =< ৪০%

২) ফিক্সড ইনকাম =< ১০%

৩) প্ৰাইভেট ইকুইটি =< ১০%

(২)আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিনিয়োগ :

প্ৰৰোক্ষভাবে (ফাণ্ড মেনেজাৰৰ জৰিয়তে)- ইকুইটি আৰু ফিক্সড ইনকাম =< ২০%

কেতিয়াৰ পৰা এই পুঁজি ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব সেই বিষয়ে এতিয়াও চীনৰ চৰকাৰৰ ফালৰ পৰা কোনো ঘোষণা হোৱা নাই।বিশেষজ্ঞসকলে ক’ব খোজে যে যেতিয়া ২০৩০ চন মানৰ পৰা চীনৰ জনসংখ্যা বিষয়ক সমস্যা গুৰুতৰ হ’ব তেতিয়াই এই ফাণ্ডৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ কৰিব। আন কিছুমান সুত্ৰই ক’ব খোজে যে যেতিয়া পুঁজিৰ মুঠ জমা এক ত্ৰিলিয়ন ৰেনমিনবি হ’বগৈ তেতিয়াহে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ হ’ব। শেহতীয়া এক তথ্যৰ মতে এই পুঁজি বৰ্তমান প্ৰায় ৯২৩ বিলিয়ন ৰেনমিনবি হৈছেগৈ।এই পুঁজিয়ে তেওঁলোকৰ গুৰুতৰ সমস্যাক কিমানখিনি সকাহ দিব সেয়া সময়েহে ক’ব।

ইয়াৰ উপৰিও চীনত পেন্সনৰ সমাধানে গৰিষ্ঠসংখ্যক জনসাধাৰণক এতিয়াও সামৰি ল’ব পৰা নাই।এই লেখাটো যুগুতাবলৈ যাওঁতে এটা আকৰ্ষণীয় তথ্য চকুত পৰিছিল।গড় হিচাপত এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত মানুহৰ জীয়াই থাকিবলৈ প্ৰয়োজন হোৱা খৰচখিনিৰ উৎস কি সেই বিষয়ে ২০১২ চনত প্ৰকাশ হোৱা লেখা এটাত হু ইউফান (Hu Yifan) নামৰ বিশেষজ্ঞ এজনে কৈছিল যে চহৰীয়া পেন্সনাৰ এজনৰ ক্ষেত্ৰত ৪৫.৪ শতাংশ প্ৰয়োজন পূৰণ হয় দেশখনৰ প্ৰাথমিক পেন্সন ইনচুৰেন্স অৰ্থাৎ স্তম্ভ 1A আৰু 1B ৰ পৰা অহা ধনেৰে।৩৭ শতাংশ প্ৰয়োজনৰ বাবে তেতিয়াও তেওঁলোকে সন্তানৰ মুখলৈ চাব লাগিছিল।উল্লেখযোগ্য যে চীনে ১৯৭৮-৮০ চনৰ ভিতৰত আৰম্ভ কৰা এক সন্তানৰ নীতিৰ বাবে বৰ্তমান পিতৃ-মাতৃক চাব লগা হোৱা লোকসকলে যথেষ্ট গধুৰ দায়িত্ব ল’ব লগাত পৰিছে। কাৰণ তেওঁলোক ভাতৃ-ভগ্নীহীন। ল’ব লগা হৈছে দুটা পৰিয়ালৰ দায়িত্ব। গ্ৰাম্য চীনত বৃদ্ধ পিতৃ-মাতৃৰ সন্তানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা আৰু অধিক। গড় হিচাপত প্ৰয়োজনৰ প্ৰায় ৫৪.১ শতাংশ ধন আহে সন্তানৰ পৰা, ৩৭.৯ শতাংশ প্ৰয়োজন পূৰণ হয় নিজৰ খেতি পথাৰৰ পৰা।চাইনিজ অকাডেমি অৱ চচিয়েল চাইন্সৰ অন্য এটা প্ৰতিবেদনমতে ২০১২চনত চহৰীয়া চীনা পেন্সনাৰে গড়ে বছৰি ২০,৯০০ ৰেনমিনবি পোৱাৰ বিপৰীতে গ্ৰাম্য চীনৰ এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত কৃষি কৰ্মীয়ে বছৰি গড়ে পায় ৮৫৯ ৰেনমিনবিহে। য’ত নেকি চৰকাৰীভাবে দ্ৰাৰিদ্ৰতাৰ সীমা ৰেখা নিৰ্ণয়ৰ স্ংখ্যাটো হৈছে বছৰি ২,৩০০ ৰেনমিনবি।

মোৰ বোধেৰে ভাৰতৰ দৰে দেশ এখনৰ পেন্সন নীতি প্ৰস্তুত কৰোঁতাসকলৰ ওপৰিও আমি সাধাৰণ নাগৰিকেও চীনৰ পেন্সন ব্যৱস্থাটোলৈ চকু দিয়া উচিত। চুবুৰীয়া জনবহুল দেশখনে কৰা পৰিকল্পনা তথা মুখামুখী হোৱা সমস্যাৰ কথা বুজিলেহে আমাৰ আকাংক্ষাক বাস্তবসন্মত ৰূপ দিব পাৰিম। বা একেবাৰে ব্যক্তিগত স্তৰত নিজৰ অৱসৰ পৰিকল্পনা কৰোতে আমাৰ পেন্সন ব্যৱস্থাই নিদিয়া অথচ প্ৰয়োজনীয় দিশবোৰৰ প্ৰতি সাজু হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত চীনৰ পেন্সন ব্যৱস্থাৰ লগত কৰা তুলনামূলক অধ্যয়ন প্ৰভুত পৰিমাণে সহায়ক হ’ব পাৰে।